Glaðventa í FAS

Í dag er síðasti kennsludagur annarinnar í FAS. Af því tilefni gerðu nemendur og kennarar sér dagamun og kennsla féll niður í síðasta tíma fyrir hádegi. Nemendur fór í leik og hún Hafdís í veitingasölunni töfraði fram kræsingar í anda jólanna.
Að sjálfsögðu fylgdu allir sóttvarnarreglum, báru grímur á meðan náð var í matinn og borðuðu í sinni heimastofu.
Á morgun tekur svo við lokamat hjá nemendum. Þá mæta nemendur í viðtal hjá kennurum sínum og gera upp önnina. Tímasetningar í lokamat fylgja í flestum tilfellum stundaskrá viðkomandi áfanga. Það verða allir að mæta í lokamat til þess að ljúka áfanga og ná þar jafnframt tilsettum árangri. Lokamati lýkur 18. desember og þá ættu líka allar einkunnir að ligga fyrir í Innu.
Við óskum nemendum okkar góðs gengis í lokamati.

Aida Gonzalez lýkur námi í stafrænni framleiðslutækni

Í janúar 2020 hóf Aida Gonzalez Vicente kennari í FAS nám í stafrænni framleiðslutækni sem Fab Foundation og Fab Lab smiðjur landsins bjóða upp á. Fab Academy er alþjóðlegt diplómanám sem er kennt af Neil Gershenfeld prófessor hjá MIT háskólanum í Boston. Aida kláraði námið í lok nóvember og mun útskrifast á næstu misserum. Lokaverkefni hennar er teikniborð með ýmsum áhugaverðum tæknilausnum.  Hægt er að  fræðast um verkefni hennar á slóðinni http://fabacademy.org/2020/labs/reykjavik/students/aida-gonzalez/

Í náminu fóru allir fyrirlestrar fram í gegnum fjarfundarbúnað en vinnan sjálf fór að mestu fram í Fab Lab smiðju Hornafjarðar þar sem aðgangur er að tækjum og þekkingu tengt náminu.  Formlega var Aida skráð í Fab Lab smiðju Reykjavíkur í þessu námi en ekki í Fab Lab smiðjunni hér en það var vegna framkvæmda sem áttu sér stað að hluta í Vöruhúsinu á námstímabilinu.  Gott samstarf var á milli smiðja til að styðja við nám Aidu og tók hún miklum framförum á þessum tíma. Námið er mjög krefjandi en að meðaltali eru það um 35 til 40 tímar á viku sem þarf að skila af sér í 20 vikur. Nemendur fá verkefni í hverri viku sem þarf að vinna og skrásetja inn á vef Fab Academy og tengja það við sitt lokaverkefni. Hvert lokaverkefni þarf að innhalda rafrásakerfi sem eru hönnuð frá grunni af þátttakendum, ekki má nota tilbúnar iðntölvur. Hér er hægt að skoða myndband um borðið og eiginleika þess.

Hér er upptalning á helstu þáttum námsins:
– Grunnatriði stafrænnar framleiðslutækni
– Verkefnastjórnun
– Tölvustudd hönnun
– Tölvustýrð skurðartækni
– Þrívíddarhönnun og þrívíddarprentun
– Rafeindatækni, hönnun
– Tölvustýrð framleiðsla
– Forritun í C++
– Iðntölvuhönnun, hönnun rafrásabretta
– Forritun fyrir iðntölvur
– Net- og samskiptatækni
– Notendaviðmót og forritun
– Vélahönnun og forritun
– Þróunarverkefni
– Uppfinningar, einkaleyfi og tekjumöguleikar
– Verkefnaþróun
– Vinna við lokaverkefni

Það eru því mjög áhugaverðir tímar í þróun Fab Lab náms í FAS og mun námið nýtast vel til að kenna nemendum. Ég vil óska Aidu innilega til hamingju með áfangann og hlakka til áframhaldandi samstarfs við hana og stjórnendur Framhaldsskólans í Austur-Skaftafellssýslu.

Vilhjálmur Magnússon
Forstöðumaður Vöruhúss
og Fab Lab smiðju Hornafjarðar

Jöklaferð í Öræfin

Grunnnámskeið í jöklaferðamennsku var haldið dagana 27. – 30. nóvember með seinni helming nemendahópsins. Leiðbeinendur á námskeiðinu voru Árni Stefán Haldorsen, Bjartur Týr Ólafsson, Elín Lóa Baldursdóttir og Sólveig Sveinbjörnsdóttir. Sem áður var markmið námskeiðsins að byggja ofan á línuvinnu, kynnast virkni og hegðun jökla, að læra rétta notkun mannbrodda og æfa ísklifur. Námskeiðið byrjaði í fyrirlestrasal Nýheima en fór eftir það fram á skriðjöklum Öræfajökuls.

Námskeiðinu hafði þurft að fresta vegna samkomutakmarkanna, og var því í seinna lagi, enda jöklarnir orðnir bláir og harðir og búið að snjóa á þá, auk þess sem dagarnir eru nú orðnir stuttir. Dagsbirtan var þó fullnýtt og unnið myrkranna á milli.

Skipulag námskeiðsins var með svipuðu sniði og fyrra námskeiðið. Byrjað var í Nýheimum og farið yfir hagnýtar upplýsingar, jöklabúnað, virkni og hegðun jökla. Eftir hádegismat var ferðinni heitið á Falljökul þar sem farið var í að stilla og festa brodda á skó og farið í grunnatriði broddatækni og hvernig þeim skal beita í mismunandi aðstæðum.

Daginn eftir var stefnan sett hátt á Virkisjökul og fékk hópurinn þá góðan tíma til að halda áfram að æfa broddatæknina, lesa í landslag jökulsins og velja góða leið. Þegar komið var á efri sléttu Virkisjökuls voru ístryggingar kynntar og að því loknu æfði hópurinn sig niður í jökulsprungu og klifra upp línuna. Áður en heim var haldið skoðuðum við fallegan íshelli.

Á sunnudeginum héldum við á Fjallsjökul og æfðum ísklifur í frábæru veðri og aðstæðum. Farið var yfir uppsetningu akkera fyrir ísklifur í ofanvaði, upprifjun í tryggingu klifrara, klifurtækni og fleira.

Seinasta daginn var haldið á Kvíárjökul og farið yfir hífingar og einstefnuloka. Nemendur beittu þessu svo til að æfa sprungubjörgun, auk þess sem tími gafst til að æfa betur önnur atriði sem farið hafði verið í á námskeiðinu.

Námskeiðslok voru með hefðbundnu sniði, búnaður var flokkaður og yfirfarinn, námskeiðið rýnt til gangs, spurningum svarðað og ráðleggingar fyrir framhaldið gefnar. Námskeiðið tókst afar vel og hópurinn sýndi flottar framfarir yfir þessa fjóra daga. Við þökkum kærlega fyrir okkur. Myndirnar eru frá @skulipalmason.

Árni Stefán

Skemmtilegar fréttir úr fjallamennskunámi FAS (English below)

Vegna ástandsins í samfélaginu viljum við í fjallamennskunámi FAS bjóða fleiri nemendur velkomna í nám til okkar á næstu önn. Sú námsleið er ætluð fyrir fólk með reynslu í fjallamennsku og útvist, þeim stendur til boða að ljúka 60 eininga námi okkar á einni önn í stað tveggja.

Umsækjendur sem sækja um þessa námsleið fara í hæfnimat og láta meta reynslu sína og þekkingu. Hæfnimatið tekur á öllum helstu þáttum sem farið er yfir á haustönn í fjallamennskunámi FAS, svo sem rötun, kortalestri og grunnlínuvinnu.

Nemendur fá ítarlegan undirbúningslista fyrir hæfnimatið og geta því undirbúið sig mjög vel. Allir sem hafa einhverja reynslu eða þekkingu í fjallamennsku eiga heima í þessu hæfnimati, grunnurinn getur komið úr hinum ýmsu áttum, svo sem atvinnulífinu, björgunarsveitum eða öðrum námskeiðum svo dæmi sé tekið.

Fólk á atvinnuleysisbótum getur farið í þetta nám án þess að bætur skerðist, sjá verkefnið nám er tækifæri (https://vinnumalastofnun.is/radgjof-og-thjonusta/starfsthjalfun-og-nam/namstaekifaeri/nam-a-framhaldsskolastigi). Námið veitir réttindi innan Félags íslenskra fjallaleiðsögumanna (AIMG) og einnig Fyrstu hjálp 1&2 frá Landsbjörg.

Við viljum hvetja alla sem hafa áhuga til að kynna sér þessa nýju námsleið frekar inn á heimasíðu okkar og auðvitað sækja um  https://fjallanam.is/fjallamennskunam-fas-fyrir-folk-med-reynslu/

News from FAS Mountaineering School

FAS mountaineering studies is a 60-credit education in mountaineering and guiding. Because of the situation today we would like to welcome more students into our program in the spring semester. This study program is intended for people with experience in mountaineering and outdoor activities, they are available to complete our 60 credit studies in one semester instead of two.

Applicants who apply for this course go through a qualification evaluation and have their experience and knowledge assessed. The qualification evaluation covers all the main aspects that are covered in the autumn semester of the FAS Mountaineering Studies, such as navigation, map reading and basic knowledge of rope work.

Students receive a detailed preparation list for the qualification evaluation and can therefore prepare very well. Everyone who has some experience or knowledge in mountaineering belongs in this qualification evaluation, the foundation can come from various sources, such as the tourism industry, rescue teams or other courses for example.

People on unemployment benefits can go to this course without any benefits being reduced, see project study is an opportunity (https://vinnumalastofnun.is/radgjof-og-thjonusta/starfsthjalfun-og-nam/namstaekifaeri/nam-a-framhaldsskolastigi). The program provides rights within the Association of Icelandic Mountain Guides (AIMG) and also First Aid 1 & 2 from Landsbjörg.

We would like to encourage everyone who is interested to know more about this program to visit our website and of course apply https://fjallanam.is/fjallamennskunam-fas-fyrir-folk-med-reynslu/

Jákvæð heilsuefling í FAS

Síðustu þrjár vikur hafa nemendur í áfanganum HEIF1NH03 fengið tækifæri til að útvíkka upplifun sína og reynslu varðandi heilsueflingu. Þær Hulda og Lind hafa verið með krökkunum og kynnt fyrir þeim leiðir til að vinna markvisst að jákvæðri heilsueflingu, jafnt andlegri sem líkamlegri. Þessar leiðir eru markþjálfun, jóga, núvitund og leiðir jákvæðrar sálfræði. Öll þessi verkfæri hafa verið að fá meira vægi í samfélaginu og skólakerfinu síðustu ár.
Markmiðið þessara þriggja vikna var að kynna nemendum þessar mismunandi leiðir og verkfæri þannig að þeir þekki fleiri möguleika til að láta sér líða betur og gefa þeim þannig tækifæri til að taka meiri ábyrgð á líðan sinni.
Þessi verkfæri hafa verið rannsökuð talsvert í hinu vestræna vísindasamfélagi á undanförnum árum og hafa fjölmargar niðurstöður sýnt fram á að þessir þættir, einir sér eða samtvinnaðir geta styrkt einstaklinga til að bæta heilsu sína og líðan. Iðkun getur m.a.:

  • minnkað streitu​
  • dregið úr einkennum kvíða og þunglyndis​
  • bætt minni​
  • haft gagnleg áhrif á athyglisbrest (ADHD)​
  • dregið úr verkjum​
  • stuðlað að betri lærdómsgetu​
  • dregið úr hættu á hjarta-og æðasjúkdómum​
  • styrkt ónæmiskerfið​
  • haft gagnleg áhrif í fíknimeðferð​
  • aukið leiðtogafærni​
  • hækkað sjálfsálit​
  • bætt samskipti við annað fólk
  • sjálfstiltrú (self-efficacy)
  • sjálfsábyrgð (causal attribution)
  • sálrænar grunnþarfir (autonomy, competence og relatedness)
  • hugrekki (psychological courage)
  • áhugahvöt

Núna er jákvæðri heilsueflingu á þessari önn lokið og má með sanni segja að fyrir mörgum hafi nýjar leiðir opnast til betra lífs og sjálfsábyrgðar. Það verður haldið áfram með þetta verkefni á næstu önn.

Jöklamælingar FAS í þrjátíu ár

Heinabergsjökull snemma árs 2017 (efri mynd) og sumarið 2020 (neðri mynd). Ef horft er á stöðu fremstu tungunnar mætti álíta að jökullinn hafi lítið hopað á síðustu árum en þarna hefur hún legið í marga áratugi. Þegar nánar er skoðað sést hins vegar að hún hefur þynnst og mjókkað töluvert og er nú umlukin vatni til beggja hliða. Yfirborðshæð jökultungunnar hefur lækkað um 10-15 m árin 2019 til 2020 og fremstu þrír og hálfur kílómetrarnir fljóta í lóninu. Eystri tungan (hægra megin við svörtu röndina) streymir fram í lónið og við það tapar jökullinn miklum massa. Ljósmyndir Náttúrustofa Suðausturlands/Snævarr Guðmundsson.

Í október 1990 birtist grein í Eystrahorni þar sem sagt er frá því að Framhaldsskólinn í Nesjum, eins og skólinn var kallaður þá, hafi verið beðinn um að sjá um mælingar á þremur skriðjöklum við Hornafjörð og á Mýrum.  Mælingarnar voru í tengslum við Orkustofnun og kom starfsmaður þaðan til að aðstoða við mælingarnar. Í greininni er látin í ljós sú ósk að þetta sé verkefni til framtíðar og mælingar fari fram að minnsta kosti einu sinni á ári. Í annarri grein í sama tölublaði er sagt frá fyrstu mælingaferðinni en þá fóru nemendur og kennarar skólans að Fláajökli og Heinabergsjökli. Ferðin var í senn „til fræðslu og til vísindaiðkunar“ eins og segir í greininni. Aðstæður við jöklana tvo voru mjög ólíkar því sem nú er. Þá var hægt að ganga að jökulsporði Fláajökuls og mæla beint með málbandi frá ákveðnum punkti í jökuljaðarinn. Fyrir framan Heinabergsjökul er lón og þar þarf að beita svokölluðum þríhyrningsmælingum til að reikna út stöðu jökulsins hverju sinni.

Nú, þrjátíu árum síðar, eru nemendur FAS enn að skoða breytingar á jöklum. Frá árinu 2016 hefur skólinn notið aðstoðar sérfræðings frá Náttúrustofu Suðausturlands. Nemendur í inngangsáfanga að náttúruvísindum fara á hverju hausti og mæla Heinabergsjökul og nemendur í jarðfræði fylgjast með vestanverðum Fláajökli. Í gegnum tíðina hefur sama þríhyrningsmæliaðferðin verið notuð til að mæla Heinabergsjökul þar sem mælt hefur verið í jökuljaðarinn út frá tveimur föstum mælilínum (154-155 og 156-157) á landi.

Það hafa orðið gríðarmiklar breytingar á jöklinum á þessum þremur áratugum. Norðan megin í Heinabergslóni hefur jökullinn verið að þynnast og hopa. Árið 2017 hafði jökullinn brotnað það mikið upp að ekki reyndist unnt að styðast við nyrðri mælilínuna. Árið 2019 var annarri mæliaferð beitt þannig að fjarlægðarkíkir er einnig notaður til að mæla vegalengdir í jökulsporðinn við sunnanvert Heinabergslón. Í síðustu ferð að Heinabergsjökli þann 21. október síðastliðinn voru einnig framkvæmdar þríhyrningsmælingar út frá mælilínu 156-157 en ekki er víst hversu lengi það verður hægt því jökulinn er allur að þynnast og minnka og líkur á því að hann verði horfinn úr mælilínunni í náinni framtíð haldi jökulinn áfram að hörfa.

Árið 2016 var aftur farið að mæla Fláajökul og er það hluti af námi nemenda sem læra jarðfræði. Þar er verið að nýta nýlegar gervihnattamyndir af jökulsporðinum vestan við Jökulfell. Notaður er fjarlægðakíkir og staðarákvörðunartæki (GPS) til að mæla vegalengdir frá ákveðnum punktum og síðan er nýjasta staða jökulsporðsins teiknuð inn á loftmynd. Þetta er nokkuð flókið en nemendur fá á móti að kynnast vinnubrögðum í vísindunum.

Það hefur verið mikil áhersla lögð á það í FAS að nemendur fylgist  með náttúrunni og þeim breytingum sem eiga sér þar stað. Á þessum 30 árum hafa á annað þúsund nemendur farið í jöklamælingaferð á vegum FAS. Líkt og í fyrstu ferðinni sem var farin fyrir 30 árum eru ferðirnir „til fræðslu og til vísindaiðkunar“ og margir fyrrum nemendur minnast slíkra ferða.

Á þessum þremur áratugum hafa safnast miklar upplýsingar um jöklamælingar sem og önnur vöktunarverkefni FAS. Þessar upplýsingar eru settar á https://nattura.fas.is/ en verið er að uppfæra þann vef.

Eyjólfur Guðmundsson, FAS
Hjördís Skírnisdóttir, FAS
Snævarr Guðmundsson,  Náttúrustofu Suðausturlands